Home » Symboliek » Arnolfini

Het schilderij van het echtpaar Arnolfini, bewaard in de National Gallery in Londen, heeft heel wat verborgen symbolen die de nadruk leggen op het sacrament van het huwelijk.

 

Dit schilderij werd in 1434 geschilderd door Jan van Eyck met olieverf op hout.

Er wordt aangenomen dat op dit schilderij Giovanni di Nicolao Arnolfini en zijn verloofde zijn afgebeeld. Waarschijnlijk staan ze in hun woning in Brugge.

 

De inscriptie (Jan van Eyck was hier. 1434) wijst erop dat de schilder Van Eyck aanwezig was om de huwelijksvoltrekking te schilderen. Zijn handtekening staat geschreven in het lettertype dat gangbaar was in wettige documenten. Het doel van het schilderij lijkt derhalve het afschrift en de vastlegging van het huwelijk te zijn en geldt dus als een huwelijkscertificaat.

 

Een andere theorie over dit schilderij interpreteert de afbeelding in de economisch-historische situatie in Brugge in de 15e eeuw. Brugge was aan het begin van de 15e eeuw het belangrijkste handelsknooppunt in Noord Europa, en trok dus veel buitenlandse diplomaten, handelaren en kooplieden aan. Arnolfini, stammend uit een zeer belangrijke koopmansfamilie in het Italiaanse Lucca, woonde zijn hele leven in Brugge waar hij in dure stoffen, objecten en tapijten handelde. Het schilderij representeert de geboorte van een rijke burgerij van internationale handelaren die in een zeer korte periode van ongeveer 10 jaar groeide van onbeduidend naar schatrijk en die machtig genoeg waren om schilderijen te kunnen kopen. Het schilderij is daarmee een afbeelding van de rijke koopmansklasse, die als 'nouveau riche' dolgraag haar bezittingen tentoonspreidt.

 In dit schilderij zijn er heel wat verborgen symbolen die de nadruk leggen op het sacrament van het huwelijk.

De spiegel in dit schilderij is extra speciaal. Jan van Eyck probeerde meestal ook zichzelf heel klein en onopvallend in het schilderij af te beelden. Ook hier zien we hem afgebeeld in de spiegel niet alleen Giovanni en zijn verloofde zijn er te zien, maar ook twee andere personen. De man in blauw is de getuige en de man achter hem, in het rood, is Jan van Eyck. In de band rondom de spiegel zijn kleine afbeelding geschilderd. Dit is de lijdensweg van Christus. Als we alle perspectieflijnen doortrekken naar het midden, komen we uit bij één punt: de spiegel. We kunnen dus aannemen dat de spiegel het middelpunt van het schilderij is.

 

Links van de spiegel zien we een gebedssnoertje. Dit is een voorloper van de paternoster. Recht van de spiegel kan je een handborsteltje dat op de stoelleuning hangt zien. Als we die twee samen bekijken, verwijzen ze naar de verplichting 'ora et labora', bid en werk.

Het uitgesneden beeldje in de stoelleuning is Sinte-Margaretha, de beschermheilige van de zwangere vrouwen. Het kan ook Heilige Martha zijn, de beschermheilige van de huisvrouwen die normaal altijd met een draak wordt afgebeeld.

De handtekening die te zien is boven de spiegel verwijst naar Jan van Eyck dat hij getuige was van het huwelijk, met het schilderij als bewijs. Er staat geschreven: ‘Johannes de Eyck fuit hic. 1434’. Dit wordt vertaald als 'Johannes van Eyck was hier 1434'

Als we de kroonluchter bekijken valt het op dat er maar één kaars brandt. Dit staat symbool voor God. Hier kunnen we uit concluderen dat God aanwezig is in de kamer bij het sacrament van het huwelijk.  De ene kaars die brandt kan ook symbool staan voor de dood t.o.v. de vruchtbaarheid. Reeds dit schilderij is geschilderd is een lid van de Arnolfini familie overleden.